ดูแลลุ่มน้ำกับชุมชน | เกษตรศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

ความร่วมมือดูแลลุ่มน้ำกับชุมชนต้นน้ำและปลายน้ำ

คณะบริหารธุรกิจ , วิทยาเขตบางเขน

รายละเอียด

โครงการนี้มีจุดเริ่มจากปัญหาคุณภาพน้ำในลุ่มน้ำสายหลักที่ไหลผ่านพื้นที่ใกล้มหาวิทยาลัยซึ่งถูกกระทบจากทั้งการเกษตรและการขยายตัวของชุมชนเมือง ทีมงานจึงร่วมมือกับชุมชนต้นน้ำและปลายน้ำในการวางระบบเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ โดยออกแบบหลักสูตรอบรมที่สอนวิธีการเก็บตัวอย่างน้ำ การอ่านค่าพารามิเตอร์ เช่น ค่า DO, pH, ความขุ่น และการทำแผนที่แหล่งน้ำแบบ participatory mapping ซึ่งชุมชนสามารถทำเองได้ทั้งหมด เพื่อสร้างทักษะและความรู้ในการติดตามทรัพยากรธรรมชาติของตนเอง

จากนั้นได้มีการพัฒนาเครื่องมือเก็บตัวอย่างราคาประหยัด เช่น ชุดทดสอบ DO แบบภาคสนามที่ใช้สารเคมีพื้นฐานและไม่ต้องอาศัยห้องปฏิบัติการ รวมถึงการทำคู่มือภาษาไทยที่อธิบายทีละขั้นตอน การทดสอบนี้ถูกนำไปใช้ในโรงเรียนท้องถิ่นกว่า 15 แห่ง ทำให้นักเรียนได้เรียนรู้ปัญหาน้ำในพื้นที่จริงและเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพน้ำกับสุขภาพของชุมชน ทั้งนี้ยังได้สร้างเครือข่ายอาสาสมัครชุมชน 200 คนที่คอยเฝ้าระวังและรายงานข้อมูลทุกเดือน

ข้อมูลทั้งหมดถูกรวบรวมเข้าสู่ฐานข้อมูลสาธารณะของมหาวิทยาลัย ซึ่งเชื่อมโยงกับงานวิจัยและการสอนในรายวิชาทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อม ข้อมูลนี้ยังถูกรายงานต่อหน่วยงานท้องถิ่นและใช้อ้างอิงในการจัดทำนโยบายการจัดการน้ำระดับตำบล ผลลัพธ์คือชุมชนสามารถใช้ข้อมูลจริงในการเจรจากับภาครัฐเพื่อขอรับงบประมาณฟื้นฟูลำน้ำ สนับสนุนเป้าหมาย SDG 6 และสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนในการจัดการสิ่งแวดล้อมด้วยตนเอง