โครงการฟื้นฟูคลองรังสิตเพื่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม | มก. | เกษตรศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

โครงการฟื้นฟูระบบนิเวศคลองรังสิตเพื่อการจัดการน้ำและคุณภาพสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

คณะสาธารณสุขศาสตร์ , วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสกลนคร

รายละเอียด

โครงการนี้จัดตั้งขึ้นเพื่อตอบโจทย์ปัญหาน้ำเน่าเสียและตะกอนปนเปื้อนในคลองรังสิต ซึ่งมีผลกระทบโดยตรงต่อคุณภาพชีวิตของชุมชนรอบข้างและพื้นที่เกษตรกรรมขนาดใหญ่ในจังหวัดปทุมธานี ทีมวิจัยได้เริ่มต้นด้วยการเก็บข้อมูลคุณภาพน้ำและดินตะกอนอย่างละเอียด เช่น ค่าความเป็นกรดด่าง (pH), ค่าออกซิเจนละลายน้ำ (DO), ปริมาณสารอินทรีย์ และการตรวจวัดโลหะหนักในตะกอน เพื่อประเมินสถานะของระบบนิเวศที่แท้จริงก่อนการฟื้นฟู

จากข้อมูลดังกล่าว โครงการได้ออกแบบแนวทางฟื้นฟูที่ผสมผสานทั้งการใช้พืชน้ำที่มีคุณสมบัติดูดซับสารพิษ เช่น ผักตบชวาพันธุ์ควบคุม กกสามเหลี่ยม และธูปฤาษี ร่วมกับการติดตั้งระบบเติมอากาศแบบ Venturi Jet ที่สามารถเพิ่มออกซิเจนในน้ำได้อย่างต่อเนื่องและใช้พลังงานต่ำ ทีมงานยังทำงานร่วมกับโรงเรียนในพื้นที่กว่า 10 แห่งในการจัดกิจกรรม “ห้องเรียนริมคลอง” เพื่อปลูกฝังความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมและการดูแลน้ำแก่เยาวชนในชุมชน

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นในปีแรกคือการลดปริมาณค่า BOD ลงกว่า 30% ในพื้นที่ทดลอง ความหลากหลายของสัตว์น้ำท้องถิ่นเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และชุมชนรอบข้างสามารถใช้คลองในการอุปโภคและกิจกรรมสันทนาการมากขึ้น นอกจากนี้โครงการยังได้จัดทำคู่มือการฟื้นฟูระบบนิเวศลำคลองที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในพื้นที่ลุ่มน้ำอื่น ๆ สนับสนุนโดยตรงกับ SDG 6 (น้ำสะอาดและการสุขาภิบาล) และ SDG 15 (ระบบนิเวศบนบก)