ฐานข้อมูลสุขภาพดินและการจัดการอินทรียวัตถุ | KU 2023 | เกษตรศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

โครงการฐานข้อมูลสุขภาพดินและการจัดการอินทรียวัตถุสำหรับเกษตรกรรอบวิทยาเขต

คณะศิลปศาสตร์และวิทยาศาสตร์ , วิทยาเขตกำแพงแสน

รายละเอียด

พื้นที่เกษตรรอบวิทยาเขตจำนวนมากกำลังเผชิญปัญหาความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลงอย่างต่อเนื่องจากการใช้สารเคมีสะสม การไถพรวนหนัก และความผันผวนของสภาพอากาศ ทีมงานจึงริเริ่มโครงการเพื่อสร้างฐานข้อมูลสุขภาพดินเชิงระบบที่อ่านง่ายและนำไปใช้ได้จริง โดยลงพื้นที่เก็บตัวอย่างดินกว่า 220 แปลง เก็บข้อมูลค่าความเป็นกรดด่าง สารอินทรียวัตถุ โครงสร้างดิน ความสามารถในการอุ้มน้ำ และจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ แล้วพัฒนาแดชบอร์ดที่เชื่อมกับแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียมระดับแปลง ทางเลือกนี้เปิดโอกาสให้เกษตรกรเห็นสภาวะจริงของดินในสวนของตน เปรียบเทียบกับค่าเฉลี่ยพื้นที่ใกล้เคียง และช่วยคาดการณ์ความเสี่ยงการชะล้างพังทลายหรือการเสื่อมโครงสร้างจากสภาพอากาศสุดขั้วได้ล่วงหน้า

นอกจากการวินิจฉัย ทีมงานได้ร่วมกับเกษตรกรสร้างแผนปรับปรุงอินทรียวัตถุแบบก้าวหน้า ทั้งการใช้ปุ๋ยหมักคุณภาพ การปลูกพืชตระกูลถั่วเป็นพืชคลุมดิน การใช้ปุ๋ยพืชสด การทำปุ๋ยไส้เดือน และการเติมชีวภัณฑ์ที่เหมาะสมตามผลวิเคราะห์ดิน มีการตั้ง “ห้องปฏิบัติการเคลื่อนที่” สำหรับตรวจวัดอย่างง่าย เช่น การทดสอบการซึมผ่านของน้ำ ความแน่นดิน และกิจกรรมจุลินทรีย์ เพื่อให้เกษตรกรประเมินผลด้วยตนเองได้ระหว่างฤดูกาล รวมทั้งจัดเวิร์กช็อปถ่ายทอดองค์ความรู้ร่วมกับนิสิตและครูเกษตรเพื่อสร้างเครือข่ายผู้ปฏิบัติจริง เกิดการเรียนรู้แบบเพื่อนช่วยเพื่อนที่ต่อเนื่องและเป็นรูปธรรม

หลังดำเนินงานครบหนึ่งรอบปี พบว่าค่าคาร์บอนอินทรีย์ในดินเฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.6 จุดเปอร์เซ็นต์ พื้นที่เสี่ยงการพังทลายลดลงจากการคลุมดินและการไถพรวนแบบอนุรักษ์ ผลผลิตข้าวและพืชผักหลักทรงตัวหรือเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ขณะที่ต้นทุนปุ๋ยเคมีเฉลี่ยลดลงร้อยละ 14 เกษตรกรกว่า 170 ครัวเรือนสมัครใจเข้าร่วมฐานข้อมูลต่อเนื่องและยินยอมเปิดข้อมูลตัวอย่างแบบไม่ระบุตัวตนเพื่อประโยชน์สาธารณะ โครงการนี้สอดคล้องกับ SDG 2 และ SDG 15 พร้อมทั้งตอบโจทย์ตัวชี้วัดปี 2023 หมายเลข 34 และ 96 ผ่านการถ่ายทอดความรู้และการสร้างระบบข้อมูลที่ใช้ได้จริงในชุมชน